آموزش عکاسی

عکس، مظهر یادمان‌های زنده و نامیرای حیات آدمی است. دریچه‌ای است به ژرفای خاطرات و رؤیاها بر گستره اشک‌ها و لبخندها... هر قطعه عکس یادآور یک اتفاق است. اتفاقی که دربردارنده جذابیت‌های بصری نهفته در بطن اشیاء، طبیعت، جانداران و رابطه آنها با یکدیگر است.

آموزش عکاسی

مطالب زیر به همت اداره فنی و هنری اداره کل روابط عمومی تهیه شده است ،شما می توانید با کلیک بر روی محور های یاد شده و دانلود فایل مربوطه اطلاعات کاملی در این خصوص کسب نمایید.
 
 
 

عکس (ادبیات بدون کلام)

عکس (ادبیات بدون کلام)

  عکس، مظهر یادمان‌های زنده و نامیرای حیات آدمی است. دریچه‌ای است به ژرفای خاطرات و رؤیاها بر گستره اشک‌ها و لبخندها... هر قطعه عکس یادآور یک اتفاق است. اتفاقی که دربردارنده جذابیت‌های بصری نهفته در بطن اشیاء، طبیعت، جانداران و رابطه آنها با یکدیگر است.
جذابیت تصویر و گیرایی عکس از آنچنان ابعاد وسیعی برخوردار است که از بدو پیدایش دوربین و عکس همگام با تحولات عظیم تاریخی، موجودیت خود را حفظ کرده و همواره بر ابعاد و غنای خود افزوده است.
بعد از دوران رنسانس و پیدایش انقلاب صنعتی همزمان با گذار تاریخی بشر از سنت به مدرنیته، تفکر تاریخی بشر طی دویست‌سال با چنان جهش عظیمی به سوی کشف ناشناخته‌ها حرکت کرد که تاریخ، توان ثبت و ضبط تمامی وقایع این دوران شتابناک را نیافت. اما بخشی از این وقایع به مدد ادبیات نوشتاری و تصویری از بوته فراموشی و گمشدگی‌ رهایی یافت و در پرتو جادوی تصویر به جاودانگی پیوست. درواقع انسان امروز، بسیاری از داشته‌های تاریخی خود را وامدار تصاویری است که از دریچه دوربین عکاسان به ثبت و ضبط رسیده است.
در زمان حاضر عکاسی رسماً به عنوان یک وسیله بیان شناخته شده است. چیزی که ما از آن تحت عنوان «بیان تصویری» یاد می‌کنیم. همچنان که برای یک نوشتار صحیح، آگاهی از قواعد، اصول و دستور «بیان تحریری» امری الزام‌آور محسوب می‌شود، برای توفیق در ادای مطالب به وسیله «بیان تصویری» نیز فراگیری قواعد، اصول و دستور کار این روش، اجتناب‌ناپذیر است.
توجه به این ضرب‌المثل که می‌گوید: «یک تصویر به یک میلیون کلمه می‌ارزد» می‌تواند به ما یاری برساند تا بدانیم که عکس هم‌اکنون از چه مایه ارزش جهانی برخوردار شده است.
یک عکس، بین موضوع و خواننده خود، رابطه‌ای نزدیک‌تر و صمیمانه‌تر از نوشته برقرار می‌کند، زیرا خواننده (مشاهده کننده تصویر) را به محل وقوع حادثه می‌برد و او به نوعی امکان حضور و شرکت در جزییات حادثه را می‌یابد.
«نوشته تصویری» خود به خود جالب‌تر و گیراتر از «نوشته الفبایی» است. چرا که هم درک آن سریع‌تر صورت می‌گیرد و هم به تمرکز فکری کمتری نیاز دارد. مانند یک نویسنده خوب و حرفه‌ای که کلمات خود را با دقت انتخاب می‌کند، عکاس ماهر نیز با توجهی خاص، وسایل «بیان گرافیکی» را که دید شخصی و فردی او را از موضوع به مناسب‌ترین شکل ممکن ارائه می‌دهد، برمی‌گزیند.
عصر ما، عصر تصویر است. عکس در هر موقعیتی وجود دارد: در روزنامه‌ها، مجلات، کتاب‌ها، مدارس، دیوارها، نمایشگاه‌ها، مؤسسات صنعتی و آزمایشگاهی و..... عکس، هنگامی که به حرکت درمی‌آید، نیز پرده‌های سینماها و صفحه تلویزیون‌ها را به تسخیر خود درمی‌آورد و جمعیت فراوانی را مجذوب و مسحور خود می‌کند. خلاصه آنکه امروزه عکس بر تمام اجزای مناسبات و ارتباطات انسانی حاکم است و در هر صحنه و عرصه‌ای حضور دارد. درواقع بخش انکارناپذیری از زندگی انسان امروز شده است.
تسلط بر دوربین و سایر وسایل عکاسی و کنترل دقیق آنها، تحت شرایط مختلف، مستلزم تجربه عملی زیاد، مطالعه و یک برنامه منظم است. اگر تجربه با مطالعه و برنامه همراه نباشد، رسیدن به هدف طولانی خواهد شد و هزینه‌های زیادی را دربرخواهد داشت. بنابراین ما به یاری تجربه و با اتکا بر مطالعه، همراه با یک برنامه‌ریزی منسجم می‌توانیم به شکل مطلوب‌تری نسبت به ثبت و ضبط لحظه‌ها، وقایع، یادها و خاطرات خود اقدام و آنها را در حرکت به سوی آینده با خود همراه و همگام کنیم.
هر عکاسی باید برای عکاسی وسایل مختلف و گوناگونی را به همراه داشته باشد که باتوجه به میزان تخصص او تعیین می‌شوند، برخی عکاسان استفاده از لنزهای مختلف را ترجیح می‌دهند و بعضی دیگر دوربین‌های موتوردار را ارجح می‌دانند، مهم این است که با داشتن این لوازم بتوانید بدون نگرانی از اینکه محل عکسبرداری شما در زیر نور درخشان آفتاب خواهد بود یا در دل تاریکی شب، بتوانید عکس خوب و مناسبی تهیه کنید.
مسلماً گران‌ترین وسیله‌ای که باید تهیه کنید، دوربین است باتوجه به نیاز، قیمت آن را از حدود صدهزار تومان یا میلیون‌ها تومان تغییر دهید، بدون اینکه این تغییر قیمت باعث افزایش کیفت عکس‌های شما شود.
شما اگر به عکاسی علاقه‌مند هستید باید دوربینی انتخاب کنید که اولاً استحکام لازم درخصوص ضربه‌های احتمالی حین‌کار را داشته باشد و بتوان از آن در شرایط یخبندان امروز و گرمای شدید روز دیگر استفاده کنید، ثانیاً قسمت‌‌های مختلف آن از قبیل، لنزها، صحنه‌های تصویر و... قابل تعویض باشد تا بتوانید از آنها در شاخه‌های مختلف عکاسی استفاده کنید. به عنوان مثال، بتوانید از کوچک‌ترین موجودات مثل باکتری‌‌ها تا ستارگان آسمان عکس بگیرید.
برخی دوربین‌ها صرفاً برای عکس گرفتن از داخل پارک‌ها، تعطیلات و... ساخته شده‌اند و بعضی دیگر برای تهیه عکس از جنگل‌ها، اغتشاشات، اخبار مهم و...
به خاطر داشته باشید کسانی هستند که جان خود را برای گرفتن یک عکس به خطر می‌اندازند، آنها حق دارند دوربین‌هایی طلب کنند که کارشان دقیق و بی‌نقص باشد. به اعتقاد بسیاری از دانشجویان رشته عکاسی هرقدر وسایل کار گران قیمت‌تر باشد، عکس نیز بهتر خواهد شد اما این موضوع صحت ندارد. البته عکاسان حرفه‌ای از دوربین‌های خوب و گرانقیمت استفاده می‌کنند اما به خاطر داشته باشید خوب بودن عکس‌هایشان به دلیل خوب بودن دوربین‌شان نیست، بلکه به این علت است که آنها عکاسان خوبی هستند و این درست مثل این می‌ماند که ما از یک ماشین تحریر خوب انتظار خلق یک داستان عالی داشته باشیم!؟
عکاسان خوب با دوربین‌های خیلی ارزان هم می‌توانند عکس‌های خوبی بگیرند و علت استفاده آنها از دوربین‌های گرانقیمت این است که آنها قابل اعتمادتر هستند و در شرایط سخت کاری عکاس را تنها نمی‌گذارند.
ظاهراً کمی از مسئله دور شدیم، هدف اصلی از آموزش عکاسی در این سایت آموزش عمومی همکاران سازمان بوده که بتوانند با هر دوربینی که دارند، عکس‌های خوبی تهیه کنند.
مشهورترین دوربین‌های عکاسی جهان ساخت کشور ژاپن است و معتبرترین آنها مارک‌های nikon، canon، pentax، olimpus، Minolta و sony است. البته در این مورد چند استثناء وجود دارد که شامل دوربین‌های لایکا و لین‌هف ساخت آلمان و هسلبلاد ساخت کشور سوئد است. در شماره بعد درباره نحوه انتخاب دوربین و امکانات آن صحبت خواهیم کرد.

 

 




 

 

 

موضوعات عکاسی

موضوعات عکاسی

همان‌طوری‌که در مطالب قبلی گفتیم، تنظیم صحیح دیافراگم و سرعت پلک از مهم‌ترین عوامل در خوب عکس گرفتن است، به همین منظور در دوربین‌های عکاسی برای کنترل نور درجه‌های مختلفی که در کل مرتبط به دیافراگم و سرعت هستند، تعبیه شده است. این درجه‌ها عبارتند از:
1- حالت P: هنگامی که دوربین در وضعیت Program قرار می‌گیرد، تنظیم‌های مربوط به دیافراگم و سرعت توسط خود دوربین انجام می‌گیرد. این حالت معمولاً برای عکاسی عمومی و سریع‌السیر مناسب است، ولی در جاهایی‌که اختلاف نور صحنه زیاد است، مثل صحنه‌های ضدنور، نمی‌توان به آن اعتماد کرد و اغلب عکس‌هایی که در اینگونه شرایط نوری با حالت P دوربین گرفته می‌شود، خراب می‌شود.
2- حالت A: در این حالت دوربین سرعت پلک را به طور اتوماتیک تنظیم می‌کند و عکاس باید دیافراگم را بر مبنای موضوع عکاسی، شخصاً انتخاب کند.
3- حالت S: در این حالت دوربین عکاسی به طور اتوماتیک دیافراگم را انتخاب می‌کند و عکاس باید بر مبنای موضوع عکاسی سرعت پلک را تعیین کند.
4- حالت M: در این حالت عکاس باید هم دیافراگم و هم سرعت پلک را خودش انتخاب کند. برای یادگیری بهتر است ابتدا با این روش شروع کنید و با کم و زیادکردن درجه‌های سرعت و دیافراگم تأثیر این دو را در شرایط مختلف عکاسی از طریق نورسنج دوربینتان ببینید تا سیر نزولی و صعودی درجه‌های سرعت و دیافراگم برایتان امری بدیهی و آشنا شود. سپس با گرفتن عکس، تمرین‌های عملی خود را شروع کنید.
موضوعات عکاسی اصولاً به 3دسته تقسیم می‌شوند:
1- سوژه‌های ثابت: این سوژه‌ها هیچ‌گونه حرکتی ندارند و به خاطر داشته باشید برای عکاسی از این نوع سوژه‌ها باید در ابتدا دیافراگم را انتخاب کنید.
2- سوژه‌های متحرک: موضوع‌های متحرک به طور مرتب تغییر مکان می‌‌دهند در چنین مواقعی عکاس باید ابتدا سرعت دوربین را بر مبنای میزان حرکت سوژه تنظیم کند. سپس باتوجه به سرعت موردنظر دیافراگم را از طریق نورسنج دوربین تعیین کند. در عکسبرداری از موضوع‌های متحرک سه عامل مهم، «زاویه حرکت»، «سرعت متحرک» و «فاصله عکسبرداری» را باید درنظر گرفت.
هرقدر سرعت موضوع بیشتر، فاصله آن تا دوربین کمتر و زاویه حرکت آن با محور دوربین به زاویه قائمه نزدیک‌تر باشد، باید از سرعت بیشتری برای متوقف کردن سوژه استفاده کنید.
3- سوژه‌هایی که ترکیبی از دو حالت قبلی‌اند؛ یعنی در عین ثابت بودن، اجزای آن متحرک هستند، البته شاید از چنین عنوانی تعجب کنید ولی آنچه مهم است وجود این موضوعات است، زیرا بهترین مثال در این باره منظره یک آتش‌سوزی، آبشار یا یک منظره است. هنگامی که باد می‌وزد، در این‌گونه موارد باید سرعت و دیافراگم را تواماً انتخاب کرد. اگر به دنبال انجماد حرکت آبشار یا منظره آتش‌سوزی هستید، باید اهمیت اول را به بالا بردن سرعت پلک بدهید.
اگر نیاز به حفظ عمق میدان عکاسی و وضوح بیشتر تصویر دارید، باید به دیافراگم اولویت بیشتری بدهید. در شماره بعد درباره عمق میدان وضوح صحبت خواهیم کرد.

با افزایش سرعت پلک دوربین عکاس توانسته به خوبی لحظه برخورد قطره آب  با سینک ظرفشویی را به تصویری زیبا مبدل سازد

با بستن دیافراگم و بالا بردن سرعت پلک علاوه بر افزایش وضوح عکس سرعت ناشی از موج آب نیز منجمد شده است.

حساسیت ISO

حساسیت ISO

 در دوربین‌هایی که از فیلم استفاده می‌کنند سرعت یا حساسیت فیلم عبارت است از: میزان حساس بودن فیلم درمقابل نور. طبق یک قاعده کلی هرچقدر فیلم دارای حساسیت بیشتری باشد کیفیت عکس آن کمتر می شود، اما درمقابل، برای عکسبرداری به نور کمتری احتیاج دارد و برعکس، هرچه حساسیت فیلم کمتر باشد، کیفیت عکس گرفته شده بالاتر است، اما هنگام عکسبرداری به نور بیشتری احتیاج دارد. به این ترتیب مشخص می‌شود که فیلم‌های سریع «حساسیت بالا» برای عکسبرداری از مکان‌های کم‌نور مناسب‌تر است، حساسیت فیلم‌ها توسط مؤسسه استاندارد آمریکا «American Standavd Association = ASA» به صورت تصاعدی درجه‌بندی شده است. به این صورت که مثلاً حساسیت یک فیلم 400ASA چهاربرابر یک فیلم 100ASA است، مؤسسه استاندارد صنعتی آلمان «Deutscne industrie Normen» سرعت فیلم‌های عکاسی را به صورت لگارتیمی درجه‌بندی کرده و آن را با DIN مشخص کرده است.
درحال‌حاضر سرعت فیلم‌ها براساس توافق نامه سازمان استاندارد بین‌المللی (ISO) درجه‌بندی می‌شود که درواقع تلفیق ASA آمریکا و Din آلمان است.
به خاطر داشته باشید برای کارهای معمولی عکاسی بهتر است از فیلم‌های 80ISO تا 200ISO استفاده شود.
اما در دوربین‌های دیجیتال هنگامی که نور به سنسورهای آن برخورد می‌کند، آنها نور را به جریان الکتریکی ضعیفی تبدیل می‌کنند و پردازنده دوربین با معادل کردن این جریان با رنگ‌ها تصویر را بازسازی می‌کند. درواقع پیش از اینکه جریان الکتریکی ضعیف سنسورها پردازش شوند باید تقویت شود. مقدار این تقویت حساسیت دوربین شماست. هرچقدر میزان تقویت جریان الکتریکی بیشتر باشد، حساسیت آن نسبت به نور بیشتر می‌شود.
به خاطر داشته باشید هرچقدر میزان حساسیت دوربین خود را بالا ببرید، کیفیت تصویر شما پایین‌تر می‌آید و به عبارتی نویزها بیشتر می‌شوند.
شما به راحتی می‌توانید حساسیت دوربین خود را با زدن یک کلید یا رفتن داخل منو (Menu) دوربین تغییر دهید. اگر در شرایطی قرار گرفتید که نور مناسب نیست، می‌توانید حساسیت دوربین را تغییر دهید. برخی شرایطی که شما را مجبور می‌کند حساسیت دوربین خود را تغییر دهید، عبارتند از:
1- اگر قصد دارید در فضای بسته یا در نور کم بدون فلاش عکس بگیرید تا بتوانید رنگ‌ها را طبیعی‌تر ثبت کنید و سایه‌های طبیعی را نیز از بین نبرید، باید حساسیت دوربین خود را از حد نرمال بالاتر ببرید (درحالت نرمال باید حساسیت دوربین روی 80 ISO تا 200ISO قرار گیرد.)
2- اگر بخواهید از موضوعی عکس بگیرید که فاصله زیادی با شما دارد و نور فلاش شما قدرت روشن کردن آن را نداشته باشد، باید حساسیت را زیاد کنید.
3- عکاسی در شب در نور موجود (بدون استفاده از فلاش) در این حالت نیز مجبور هستید حساسیت دوربین را افزایش دهید.

 

نور طبیعی

نور طبیعی

 عکسبرداری از چهره اشخاص در زیر نور مستقیم آفتاب همواره سایه‌های شدیدی روی صورت ایجاد می‌کند که معمولاً از زیبایی تصویر می‌کاهد، در دیاگرام مقابل نحوه عکسبرداری در زیر نور خورشید «یک منبع نور» به وضوح نشان داده شده است باتوجه به ثابت بودن سوژه و منبع نور به زوایای مختلف دوربین و عکس‌های حاصله دقت نمائید.
دوربین شماره 1: نورخورشید دقیقاً پشت‌سر عکاس قرار دارد و مستقیماً به چهره می‌تابد معمولاً عموم مردم فکر می‌کنند که این روش بهترین روش است، اما همانطوری‌که می‌بینید در عکس حاصله به علت تابش مستقیم نور بر روی صورت اولاً جزئیات موضوع از بین رفته و سایه‌های ابرو و بینی بر روی چشم‌ها و لب افتاده و سوژه نیز مجبور است برای محافظت از نور کمی چشم‌های خود را ببندد. این روش برای عکاسی از چهره به هیچ عنوان مناسب نمی‌باشد.
دوربین شماره 2 و 4: نور از پهلو «سمت راست یا چپ موضوع» به سوژه تابیده است، نتیجه اینکه یک طرف سوژه دارای نور زیاد و طرف دیگر دارای نور کم می‌باشد در این روش به علت اختلاف نور زیاد، سوژه برجسته‌تر از حالت قبل «دوربین شماره 1» نشان داده می‌شود و مشکل سایه‌های روی صورت نیز تا حدی مرتفع شده است و عکس به نسبت بهتر است.
دوربین شماره 3: در این حالت دوربین مستقیماً روبه‌روی خورشید قرار گرفته و نورخورشید از پشت به موضوع می‌تابد و باعث عمق دادن و برجسته نشان دادن موضوع شده است و از طرفی از سایه‌های روی صورت نیز خبری نیست و عکس زیبایی ثبت شده است.
اگر از حالت‌های اتوماتیک دوربین برای ثبت چنین عکس‌هایی استفاده می‌کنید به خاطر داشته باشید دیافراگم را 2‌درجه بازتر نمایند یا اینکه از فلاش استفاده نمایید در غیر این صورت سوژه به صورت تاریک ثبت خواهد شد. این روش عکاسی به روش عکاسی ضدنور مشهور می‌باشد که در شماره بعد راجع به آن صحبت خواهیم کرد.

 

 


 

پرتره

پرتره

 به تصاویری که از تمام تنه، نیم‌تنه و یا از صورت تهیه شده باشد، پرتره گفته می‌شود.
برای گرفتن پرتره با دوربین‌های دیجیتال یا فیلمی 135 میلی‌متری باید فاصله کانونی لنز دوربین بین 85 تا 135‌میلی‌متری باشد، زیرا اینگونه لنزها تصویری به طور دقیق مأنوس با چشم انسان را ایجاد می‌کنند. معمولاً قبل از عکسبرداری از چهره به دقت از زوایای مختلف و شرایط نوری متفاوت آن را ارزیابی کنید تا در بهترین وضع ممکن بتوانید عکاسی را شروع کنید.
در هنگام عکاسی پرتره به نکات زیر توجه داشته باشید:
1- در موقع عکسبرداری بسیاری از مردم به دوربین خیره می‌شوند و کمی حالت وحشتزدگی پیدا می‌کنند، برای رفع این اشکالی خیلی دوستانه به مدل دستور دهید که سر خود را پایین آورده و دوباره بالا بیاورد. با انجام‌دادن این عمل مدل حالت آرامش‌بخشی به خود گرفته و باعث ایجاد حالت طبیعی در عکس می‌شود.
2- هنگام عکاسی از افراد کم‌مو نورپردازی را از زاویه 45 یا 90 درجه انجام دهید «نور کنار یا پهلو» سر مدل را بالا نگه دارید و اعتماد به نفس او را تقویت کنید.
3- برای پنهان کردن غبغب از زاویه‌ای پایین‌تر از سر مدل عکس بگیرید و گردن مدل را به طرف پشت برانید تا غبغب ناپدید شود.
4- بهتر است مواظب چین و چروک چهره و لباس مدل باشید با نورپردازی ملایم و استفاده از فیلترهای سافتن «نرم‌کننده تصویر»‌ می‌توان چهره اشخاص را لطیف‌تر نشان داد.
5- درصورتی که نورپردازی تنها با یک منبع نور است، (فلاش یا نورخورشید) رعایت نکات زیر به زیبایی عکس شما کمک خواهد کرد.
الف – از عکاسی در فضای آزاد موقعی که خورشید درست بالای سر شخص باشد خودداری کنید، زیرا چنین زاویه‌ای باعث تاریکی چشم‌ها و ایجاد سایه غلیظ بینی و سایه چانه و گونه‌ها بر روی صورت می‌شود و از جذابیت تصویر می‌کاهد.
ب- اگر نور به طور مستقیم از پشت‌سر عکاس و روبه‌روی چهره به موضوع بتابد، صورت را تخت و بدون سایه نشان می‌دهد، چهره در چنین نوری سرد و کمی چاق به نظر می‌آید.
اگر با زاویه 30 تا 45 درجه نور به صورت تابیده شود، نیمی از چهره روشن و نیمه دیگر در سایه قرار می‌گیرد و درنتیجه چهره لاغرتر و درعین‌حال برجسته و جذاب‌تر دیده می‌شود.
به خاطر داشته باشید یک عکاسی متبحر قبل از هر چیز باید یک روانشناس خوب باشد. پس باید درمورد خصوصیات افراد مطالعه کنید تا شناختتان درمورد آنها تکمیل شود و بدانید که تصویر گرفته شده توسط شما مبین خصوصیات اخلاقی‌تان است. اگر بتوانید احساسات خود را در عکس‌تان بگنجانید، مطمئن باشید که در این شیوه از عکاسی موفق شده‌اید.

 

لبه کلاه سوژه در این پرتره مانع رسیدن نور شدید به صورت شده و به لطافت موضوع کمک کرده است .

با استفاده از فیلتر نرم کننده تصویر (سافتن ) برروی لنز دوربین می توانید لطافت تصویر را بیشتر کنیم